Bir makaleyi yayımlarken imzaladığınız lisans, çalışmanızın kimin tarafından, nasıl kullanılabileceğini yıllarca belirler. Açık erişim modelleri ve Creative Commons lisansları arasındaki farkı bilmek, hem görünürlüğünüzü hem de haklarınızı korur.
Telif devri mi, lisans mı?
Geleneksel modelde yazar telif hakkını yayıncıya devreder; sonrasında kendi çalışmasını paylaşmak için bile izin gerekebilir. Açık erişimde ise yazar telifi korur, yayıncıya yalnızca yayımlama lisansı verir.
İmzadan önce sözleşmenin “hangi hakları devrediyorum?” sorusuna net cevap verdiğinden emin olun. Belirsiz madde, sonradan paylaşımı kısıtlar.
CC lisansları kısaca
CC BY: atıf verildiği sürece ticari dahil her kullanıma izin verir — en açık ve en görünür. CC BY-NC ticari kullanımı, CC BY-ND türev üretimini kısıtlar.
Fon sağlayıcılar (ör. AB projeleri) çoğu zaman CC BY şart koşar. Lisans seçiminiz yalnızca tercih değil, uyum meselesi olabilir.
Doğru seçim
Maksimum yayılım ve atıf istiyorsanız CC BY genelde en iyisidir. Ticari kötüye kullanımdan çekiniyorsanız NC değerlendirilebilir — ama bu, meşru yeniden kullanımın önünü de keser.
Kararınızı fon koşulları, kurum politikası ve hedef okuyucu birlikte belirlemeli. Yayımdan önce netleştirin; sonradan lisans değiştirmek çoğu zaman mümkün değildir.
